صفحه اصلي        راهنما        آكروبات   

 

فهرست

1- انسان . خليفه خدا در زمين

Oَ اِذ قالَ رَبُّكَ لِلمَلائكَـﺓِ إِنّي جاعِلٌ فِي ا لاَرضِ خَليفَـﺓً ... (البقره : 30) و چون پروردگارت به فرشتگان گفت: من در زمين خليفه اي مي آفرينم.

O يا داوُودُ إِنّا جَعَلناكَ خَليفَـﺓً فِي الاَرضِ فَاحكُم بَينَ النّاسِ بِالحَقّ ... (ص :26) اي داود، ما تو را خليفة روي زمين گردانيديم، در ميان مردم به حق حكمراني كن.

O وَعَدَاللهُ الَّذينَ امَنُوا مِنكُم وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ لَيَستَخلِفَنَّهُم فِي الاَرضِ كَمَا استَخلَفَ الَّذينَ مِن قَبلِهِم... (النّور: 55) خدا به كساني از شما كه ايمان آورده اند و كارهاي شايسته كرده اند وعده داد كه در روي زمين جانشين ديگرانشان كند، همچنان كه مردمي را كه پيش از آنها بودند جانشين ديگران كرد.

\ انسان خليفة خدا در زمين و عهده دار استقرار حاكميت خدا و وارث نهايي زمين و حكومتِ در آن است. انسان موظف است خصايص و شرايط لازم براي احراز اين مسئوليت را كسب كند و از همة امكانات مادي و معنوي بهره گيرد.

نكته ها

الف: علوم انساني براي شناخت ديدگاههاي سياسي اسلام، قبل از همه بايد نگاه قرآن نسبت به «انسان» را شناخت. در بسياري از علومي كه امروز به نام مجموعه «علوم انساني» شناخته مي شود چون ادبيات، تاريخ، جغرافيا، جامعه شناسي، مردم شناسي، روانشناسي، سياست، اقتصاد، حقوق و... يا موضوع اصلي انسان است و يا پيرامون ويژگيها و ابعاد انسان گفتگو مي شود. موضوع علم پزشكي هم «بدن» است. (موضوع علم فلسفه، الهيات و عرفان؛ هستي يا وجود و خداوند متعال است.

ب: تعريف انسان- كدام انسان و با چه ويژگيهايي، موضوع علم سياست است؟ تعريفهاي گوناگون از انسان:

* حيوان 2 پا * موجود زباله ساز

* حيوان راست قامت * حيوان ناطق

* موجود ناشناخته * موجود متفكّر

* موجود ابزارساز * ...

ج : انسان از نگاه اسلام

* اشرف مخلوقات * هدف خلقت

* مسجود فرشتگان * خليفه الله يا جانشين خدا در زمين

د : افتخار خداوند به آفرينش انسان فَتَبارَكَ اللهُ اَحسَنُ الخالِقينَ (المؤمنون، 14) در خور تعظيم است خداوند، آن بهترين آفرينندگان

هـ : حديث

* حديث قدسي: خَلَقتُ الاشياءَ لاَجلِكَ وَ خَلَقتُكَ لاَجلي.

من (خداوند) همه چيز را براي تو (انسان كامل) و تو را براي خودم آفريدم.

حديث قدسي: لَولاكَ لَما خَلَقتُ الافلاكَ

من (خداوند) اگر تو (انسان كامل) نبودي چيزي را نمي آفريدم.

• بيان حضرت علي(ع) اينست كه انسان، ”جهان اكبر“ است در برابر ”جهان اصغر“ كه عالَم است.

و: جانشيني خدا در زمين

براي شناخت انسان ابتدا بايد معرفت به خداوند پيدا كرد تا جانشيني خدا در زمين معناي خودش را پيدا كند. انسان ”علم اسماء“ يا معرفت به ”اسماء و صفات الهي“ دارد و دليل سجده فرشتگان بر انسان هم همين بود كه آنها اين علم را نداشتند.

اسماء الهي چون قادر، عالم، عادل، حيّ ، مريد و ... كه در قرآن آمده يا آنچه در ”دعاي جوشن كبير“ بيش از هزار اسم و صفت براي خداوند ذكر شده است بيانگر ويژگيها يا تجلّيات ذات الهي است. (معرفت به ذات حق ناممكن است و انسان از تجلّيات اسمايي حق به توحيد و معرفت حق مي رسد) . اگر در اين اسماء و صفات، خداوند به صورت مطلق و بي نهايت علم ، اراده، قدرت، عدل، مهرباني، بخشش، رحمت و ... دارد، انسان بايد متناسب با ظرفيّت وجودي و همت و تلاش خود اين ويژگيها را كسب و تا آنجا كه مي تواند نزديك تر به حق شود. حدّ كمال انسان اين است كه به خدا برسد يعني مظهر صفات حق شود. (از همين جا معني جانشيني خدا با تقرّب به حق و تقوا گره مي خورد) و از آنچه كه صفت خداوند نيست (صفات سلبي خداوند) دوري گزيند.

ز: توحيد نظري – توحيد عملي

* در توحيد نظري به اثبات خداوند، يكتايي حق و معرفت به اسماء و صفات الهي مي پردازند.

* در توحيد عملي به پياده كردن و اجرايي و عملي كردن اسماء و صفات و كيفيت آن مي پردازند. (اگر خداوند عدل مطلق، علم مطلق، قدرت مطلق، اراده مطلق، خالق مطلق و ... است انسان جانشين خدا و جامعه اي كه مي سازد جهت گيري و حركتش به اين سمت و سوها بايد باشد).

ح : انسان در سياست اسلامي

ايجاد جامعه اي خداگونه در درجه اول نياز به رهبري خداگونه و خليفـﺓ الله دارد. وظيفه حاكم فراهم كردن شرايط و مقدمات لازم براي خليفـﺓ اللهي انسان و از پيش پا برداشتن موانع و مشكلات رسيدن انسانها به ”جانشيني خدا در زمين“ است انسان در اين ديدگاه يك حيوان، يك برده، يك موجود نفهم ، ذليل و خوار نيست، استعدادهاي نهفته او براي ”جانشيني خدا در زمين“ را بايد شكوفا كرد.

 

 

. برنامه درس

. منابع درس

. بانك سوال 

 محل مراجعه و مشاوره: ساختمان گروه معارف, طبقه دوم, اتاق شماره 8   تلفن : 7391 داخلي 3600     پست الكترونيك: KHALEDI@IUST.AC.IR